Tôi thật sự nể những người lớn lên trong chửi mắng, bạo lực, lạnh nhạt... mà vẫn trở thành người tử tế. Không phải vì họ mạnh mẽ bẩm sinh. Mà vì họ đã phải tự học cách làm người, trong khi chưa từng được dạy cách được yêu thương.
Có những đứa trẻ lớn lên giữa tiếng la hét. Cảm xúc bị phủ nhận. Nỗi đau bị xem là “quá nhạy cảm”. Yêu thương luôn đi kèm điều kiện: Ngoan thì được thương, sai thì bị bỏ rơi. Tâm lý học gọi đó là “môi trường thiếu an toàn”.
Một đứa trẻ như vậy thường lớn lên với nỗi sợ làm sai, cảm giác “mình không đủ tốt”, xu hướng tự trách, tự gồng, tự chịu. Việc họ không lặp lại bạo lực, không trút tổn thương lên người khác, không trở nên cay nghiệt với cuộc đời... không phải là chuyện đơn giản. Đó là một hành trình nội tâm rất dài. Và rất đau.
Tử tế, trong trường hợp này, không phải bản năng. Đó là một quyết định có ý thức: “Mình sẽ không trở thành điều, đã từng làm mình tổn thương.”
Ở đây mới thấy bản lĩnh thật sự nằm ở đâu. Không phải ở thành công bên ngoài. Mà ở việc một người có thể đứng giữa bóng tối tuổi thơ, mà vẫn không để bóng tối đó nuốt chửng mình.
Nhưng cũng cần nói rõ một điều, không phải ai cũng đủ sức vượt lên mà không để lại vết nứt. Rất nhiều người trầm cảm, lo âu hôm nay, chính là những đứa trẻ đã phải làm người lớn quá sớm. Chúng học cách mạnh mẽ, trước khi học cách được vỗ về.
Trong Phật pháp, không ai sinh ra là tờ giấy trắng hoàn toàn. Mỗi người mang theo nghiệp duyên, hoàn cảnh, điều kiện khác nhau. Có người sinh vào gia đình êm ấm. Có người sinh vào nơi đầy bất an. Nhưng nghiệp không phải là bản án. Nghiệp chỉ là điểm xuất phát. Cách ta phản ứng với hoàn cảnh, mới là thứ tạo nên nghiệp mới.
Một người lớn lên trong bạo lực, mà vẫn chọn không làm đau người khác. Đó là họ đang dừng lại một vòng luân hồi tổn thương. Họ không chỉ chữa lành cho mình. Họ đang thay đổi dòng chảy của nhiều thế hệ phía sau. Đó là một loại công đức rất thầm lặng.
Nhưng đừng lãng mạn hóa nỗi đau. Không phải cứ “vượt lên” mới là đáng khen. Không phải cứ phải mạnh mẽ, mới là trưởng thành. Nếu bạn vẫn đang vật lộn, vẫn dễ lo âu, vẫn hay tự trách... điều đó không có nghĩa là bạn yếu. Có thể bạn đã mạnh mẽ quá lâu rồi.
Chữa lành không phải để đổ lỗi cha mẹ. Cũng không phải để phủ nhận công lao của họ. Mà để hiểu rằng: Họ cũng chỉ đang sống, bằng những gì họ từng được dạy. Hiểu để không oán hận. Nhưng cũng hiểu, để không tiếp tục lặp lại.
Một đứa trẻ tử tế không lớn lên từ sợ hãi. Nó lớn lên từ cảm giác được an toàn. Được lắng nghe. Được yêu thương mà không cần điều kiện. Nếu bạn đã không có điều đó khi nhỏ, và hôm nay bạn vẫn đang cố sống tử tế, thì bạn không hề bình thường đâu.
Bạn rất dũng cảm !
Cuối cùng, tử tế không phải là yếu mềm. Tử tế là khi một người đã hiểu đủ về nỗi đau, nhưng không chọn dùng nó làm vũ khí. Và nếu bạn đang trên hành trình chữa lành, hãy nhớ: Bạn không có trách nhiệm phải trở thành hoàn hảo. Bạn chỉ cần không tiếp tục làm đau mình, vì những điều mình chưa từng được chọn. Đó đã là một bước tiến rất lớn rồi.
Bạn rất dũng cảm !
Cuối cùng, tử tế không phải là yếu mềm. Tử tế là khi một người đã hiểu đủ về nỗi đau, nhưng không chọn dùng nó làm vũ khí. Và nếu bạn đang trên hành trình chữa lành, hãy nhớ: Bạn không có trách nhiệm phải trở thành hoàn hảo. Bạn chỉ cần không tiếp tục làm đau mình, vì những điều mình chưa từng được chọn. Đó đã là một bước tiến rất lớn rồi.
tản mạn